W sobotę 28.02.2026 na spotkaniu „Klubu nad Silnicą” pan Dariusz Kalina opowiedział nam o odkryciu cmentarza i starego zboru kalwińskiego w Grzymale k. Stopnicy -ważnego obiektu ,śladu materialnego naszej kultury. Były to rzeźby rozpoznawalnych ludzi i pozostałości szczątków ludzkich.
Pan Dariusz Kalina opowiadał nam jak przeglądając mapy okolic Stopnicy z XVIII wieku zauważył ciekawe obiekty którymi się zainteresował. Po zapoznaniu się nimi w terenie zobaczył, że są to resztki zboru kalwińskiego i resztki cmentarza należącego do zboru. Były to rzeźby rozpoznawalnych ludzi i pozostałości szczątków ludzkich. Odnalezione obiekty- cmentarz i pamiątki ze zboru mają być uporządkowane i zabezpieczone. Usłyszeliśmy na temat kalwinizmu i zobaczyliśmy obrazy z uroczystości religijnych religii protestanckiej takich jak chrzest, ślub, komunia, pogrzeb,
Kalwinizm w Polsce w XVI wieku zyskał w Polsce dużą popularność, szczególnie wśród szlachty i magnaterii. Kalwini przyczynili się do rozwoju literatury w języku polskim/ Mikołaj Rej/, Jednak już w XVII wieku po potopie szwedzkim kalwini byli już źle widzianą grupą religijną w Polsce, oskarżani o kolaborację ze Szwedami co prowadziło do prześladowań.
Z kościoła kalwińskiego wyodrębnili się Arianie / bracia mniejsi/ z bardzo postępowym programem. Głosili oni m.in. równouprawnienie kobiet, zniesienie pańszczyzny, pacyfizm. Na Kielecczyźnie ośrodkiem Arian był Raków, gdzie powstała Akademia Rakowska, skąd rozwój kultury i nauki emanował na cała Małopolskę.
Wykład pana Dariusza Kaliny był bardzo ciekawy. Miał wiele dygresyjnych wątków połączonych z głównym tematem. Usłyszeliśmy też wiele ciekawostek historycznych i wspomnień na temat naszego miasta, jego historii, ludzi którzy tu żyli, tych ważnych, których należy upamiętnić i tych mniej ważnych, którzy tworzyli historię. Dziękujemy panu Dariuszowi Kalinie za interesujący wykład z którego dowiedzieliśmy się wiele na temat odkrywanych zabytków, które kryją się jeszcze na naszej świętokrzyskiej ziemi. Liczymy również na następne wykłady, które będą na pewno bardzo interesujące.
Ewa Rudawska
Zdjęcia: Ewa Rudawska
