{"id":7927,"date":"2023-03-28T22:02:17","date_gmt":"2023-03-28T20:02:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sutw-kielce.pl\/?p=7927"},"modified":"2023-03-28T22:02:52","modified_gmt":"2023-03-28T20:02:52","slug":"mikolaj-rej-pisarz-patriota-bojownik-o-literature-w-jezyku-ojczystym-prelekcja-mieczyslawy-pietek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sutw-kielce.pl\/?p=7927","title":{"rendered":"Miko\u0142aj Rej-pisarz, patriota, bojownik o literatur\u0119 w j\u0119zyku ojczystym – prelekcja Mieczys\u0142awy Pi\u0119tek"},"content":{"rendered":"\n

W sobot\u0119 25.03.2023r na spotkaniu w \u201eKlubie nad Silnic\u0105\u201d wys\u0142uchali\u015bmy prelekcji na temat Miko\u0142aja Reja \u2013pisarza ,patrioty i bojownika o literatur\u0119 w j\u0119zyku ojczystym. Prelekcj\u0119  wyg\u0142osi\u0142a pani Mieczys\u0142awa Pi\u0119tek.<\/p>\n\n\n\n

 Pani Mieczys\u0142awa przedstawi\u0142a nam \u017cycie i tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Miko\u0142aja Reja podkre\u015blaj\u0105c jego spos\u00f3b tworzenia  utwor\u00f3w literackich  jako literatury narodowej. Us\u0142yszeli\u015bmy \u017cyciorys Miko\u0142aja Reja, jego rodow\u00f3d, przekr\u00f3j jego \u017cycia z naciskiem na tworzone przez niego utwory literackie.<\/p>\n\n\n\n

 Miko\u0142aj Rej urodzi\u0142 si\u0119  w 1505 roku w zamo\u017cnej rodzinie szlacheckiej na Rusi Czerwonej,  tam te\u017c sp\u0119dzi\u0142 dzieci\u0144stwo i m\u0142odo\u015b\u0107. Nie by\u0142 zbyt ch\u0119tny do nauki, cho\u0107 ucz\u0119szcza\u0142 do szk\u00f3\u0142  w Skalbmierzu, we Lwowie i Krakowie. Jak wielu m\u0142odzie\u0144c\u00f3w stanu szlacheckiego zosta\u0142 wys\u0142any na dw\u00f3r magnacki gdzie zdobywa\u0142 og\u0142ad\u0119 towarzysk\u0105, uczy\u0142 si\u0119 literatury, stylistyki i ortografii. W 1531 roku o\u017ceni\u0142 si\u0119 z posa\u017cn\u0105 pann\u0105 Zofi\u0105 Ko\u015bcieni\u00f3wn\u0105, co powi\u0119kszy\u0142o jego dobra. Doczeka\u0142 si\u0119 licznego potomstwa, kt\u00f3remu w odr\u00f3\u017cnieniu od siebie zapewni\u0142 dobr\u0105 edukacj\u0119. Po stryju Piotrze Reju odziedziczy\u0142 maj\u0105tek Nag\u0142owice, kt\u00f3re po dzi\u015b dzie\u0144 zosta\u0142y \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z postaci\u0105 Miko\u0142aja Reja. Obracaj\u0105c si\u0119 w\u015br\u00f3d magnaterii Miko\u0142aj Rej zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z przedstawicielami reformacji, przeszed\u0142 na kalwinizm, potem na luteranizm i rozpocz\u0105\u0142 intensywn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 religijn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Bra\u0142 \u017cywy udzia\u0142 w \u017cyciu politycznym kraju nie opuszczaj\u0105c \u017cadnych elekcji, zjazd\u00f3w, sejmu ani koronnej sprawy. Utrzymywa\u0142 bliskie kontakty z dworami kr\u00f3lewskimi Zygmunta Starego i Zygmunta II Augusta. Apelowa\u0142 o tolerancj\u0119 religijn\u0105. S\u0142u\u017cy\u0142 Rzeczpospolitej tytu\u0142uj\u0105c j\u0105 matk\u0105. R\u00f3wnolegle zajmowa\u0142 si\u0119 pisaniem.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142 bardzo p\u0142odnym pisarzem rozmi\u0142owanym w polszczy\u017anie. Znamy go jako \u201eojca literatury polskiej\u201d,  kt\u00f3re to miano zawdzi\u0119cza\u0142 przes\u0142aniu zawartemu w zbiorze satyrycznym \u201eZwierzyniec\u201d \u2013\u201eA niechaj narodowie w\u017cdy postronni znaj\u0105, i\u017c Polacy nie g\u0119si, i\u017c sw\u00f3j j\u0119zyk maj\u0105\u201d. Sentencja to ustawi\u0142a Miko\u0142aja Reja na jednym z pierwszych miejsc w literaturze polskiej dla pokole\u0144 Polak\u00f3w. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Miko\u0142aja Reja by\u0142a bogata i r\u00f3\u017cnorodna zar\u00f3wno  utwory obszerne wielostronicowe jak i miniaturki.<\/p>\n\n\n\n

Pani Mieczys\u0142awa cytowa\u0142a fragmenty kilku utwor\u00f3w, kt\u00f3re pisane by\u0142y archaiczn\u0105 polszczyzn\u0105- by\u0142 to nasz j\u0119zyk ojczysty sprzed pi\u0119ciu wiek\u00f3w co brzmia\u0142o niezwykle ciekawie. Miko\u0142aj Rej dla sobie wsp\u00f3\u0142czesnych pisa\u0142 j\u0119zykiem zrozumia\u0142ym, prostym. Chcia\u0142 by\u0107 jak najbli\u017cej ludzi. Przyk\u0142adem takiego utworu jest \u201dWizerunek \u017cywota cz\u0142owieka poczciwego\u201d. Jest to traktat etyczny o cz\u0142owieku kt\u00f3ry p\u0119dzi skromny \u017cywot we w\u0142asnym rodzinnym gronie i w\u0142asnym gospodarstwie i takie by\u0142o przes\u0142anie dla spo\u0142ecze\u0144stwa, napisane j\u0119zykiem prostym zrozumia\u0142ym dla ludzi. Dlatego  te\u017c mimo up\u0142ywu tak d\u0142ugiego czasu Miko\u0142aj Rej jest wci\u0105\u017c \u017cywy w\u015br\u00f3d nas, tym bardziej, \u017ce muzeum w Nag\u0142owicach jest bliskie nam a wiele pami\u0105tek po pisarzu tam znajdziemy. Prelekcja by\u0142a r\u00f3wnie\u017c ilustrowana zdj\u0119ciami z muzeum w Nag\u0142owicach.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119kujemy pani Mieczys\u0142awie Pi\u0119tek za tak szerokie przybli\u017cenie nam postaci ojca literatury polskiej i warto \u017ceby zas\u0142ugi  tego wielkiego Polaka dla polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa pozosta\u0142y w naszej pami\u0119ci. <\/p>\n\n\n\n

                                                                                                                                           Ewa Rudawska          <\/p>\n\n\n\n

Zdj\u0119cia: Weronika Czerw<\/p>\n\n\n\n