{"id":7550,"date":"2023-02-08T11:43:31","date_gmt":"2023-02-08T10:43:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sutw-kielce.pl\/?p=7550"},"modified":"2023-02-08T11:47:52","modified_gmt":"2023-02-08T10:47:52","slug":"kobiety-powstania-styczniowego-na-syberyjskim-zeslaniu-wyklad-prof-wieslaw-caban","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sutw-kielce.pl\/?p=7550","title":{"rendered":"Kobiety powstania styczniowego na syberyjskim zes\u0142aniu – wyk\u0142ad prof. Wies\u0142aw Caban"},"content":{"rendered":"\n

W sobot\u0119 04.02.2023 spotkanie w \u201eKlubie nad Silnic\u0105\u201d zwi\u0105zane by\u0142o z 160 rocznic\u0105 wybuchu powstania styczniowego kt\u00f3r\u0105 obchodzili\u015bmy kilkana\u015bcie dni temu. Pan profesor Wies\u0142aw Caban wyg\u0142osi\u0142 wyk\u0142ad pt. \u201eKobiety powstania styczniowego na syberyjskim zes\u0142aniu.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u00a0Us\u0142yszeli\u015bmy jak wiele ofiar ponios\u0142y kobiety dla odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci kraju i jak wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142y przy wszystkich zbrojnych zrywach narodowych. Tak te\u017c by\u0142o w powstaniu styczniowym 1863r.<\/p>\n\n\n\n

Mimo, \u017ce niewiele kobiet by\u0142o bezpo\u015brednio w oddzia\u0142ach\u00a0 powsta\u0144czych, cho\u0107 znane szeroko jest nazwisko Henryki Pustow\u00f3jt\u00f3wnej, kt\u00f3ra by\u0142a adiutantk\u0105 gen. Mariana Langiewicza i bra\u0142a bezpo\u015bredni udzia\u0142 w walkach zbrojnych.<\/p>\n\n\n\n

Kobiety spe\u0142nia\u0142y bardzo istotn\u0105 rol\u0119 w dzia\u0142aniach powsta\u0144czych. To one przygotowa\u0142y przedpole dla powstania. Wychowywa\u0142y dzieci w duchu patriotyzmu, uczy\u0142y je mi\u0142o\u015bci do ojczyzny i wrogo\u015bci do zaborcy. W latach tu\u017c przed powstaniem kobiety zacz\u0119\u0142y ubiera\u0107 si\u0119 na czarno, nosi\u0107 czarn\u0105 bi\u017cuteri\u0119, \u015bpiewano pie\u015bni patriotyczne, zw\u0142aszcza \u201eBo\u017ce co\u015b Polsk\u0119\u201d, gdzie dominowa\u0142 wers \u201eojczyzn\u0119 woln\u0105 racz nam wr\u00f3ci\u0107 Panie\u201d. Z okazji rocznic narodowych np. przy obchodach rocznicy\u00a0 Unii Lubelskiej kobiety ozdabia\u0142y swoje stroje tr\u00f3jkolorowymi szarfami, kt\u00f3re w tych czasach by\u0142y barwami rewolucyjnymi.<\/p>\n\n\n\n

W samym powstaniu zaanga\u017cowanie kobiet by\u0142o bardzo du\u017ce i dzi\u0119ki temu zaanga\u017cowaniu powstanie utrzyma\u0142o si\u0119 tak d\u0142ugo . Kobiety organizowa\u0142y si\u0119 grupami (znane by\u0142y tzw. \u201epi\u0105tki\u201d) pomaga\u0142y powsta\u0144com i ich rodzinom. Opiekowa\u0142y si\u0119 rannymi, zagro\u017conymi aresztowaniem, rodzinami poleg\u0142ych. Nawet w ma\u0142ych miasteczkach prowadzi\u0142y szpitale i lazarety, wykrada\u0142y ze szpitali wi\u0119\u017ani\u00f3w kt\u00f3rzy tam trafili i organizowa\u0142y im opiek\u0119 . By\u0142y kurierkami w Rz\u0105dzie Narodowym w latach 1963-1964 (by\u0142 to rz\u0105d podziemny). <\/p>\n\n\n\n

Za dzia\u0142alno\u015b\u0107 zwi\u0105zan\u0105 z Powstaniem kobiety czeka\u0142 los tragiczny, wpadka w r\u0119ce wroga  najcz\u0119\u015bciej ko\u0144czy\u0142a si\u0119 zes\u0142aniem na Syberi\u0119, na przyk\u0142ad Tekli Zalewskiej,  kt\u00f3ra prowadzi\u0142a agitacj\u0119 w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy namawiaj\u0105c j\u0105 do walki zbrojnej. R\u00f3wnie\u017c Jadwiga Pr\u0119dowska, kt\u00f3ra by\u0142a kurierk\u0105 Mariana Langiewicza i organizatork\u0105  Stowarzyszenia Niewiast w powiecie I\u0142\u017ceckim zosta\u0142a zes\u0142ana do Kunguru, uwa\u017ca\u0142a ona, \u017ce trzeba umiera\u0107 za spraw\u0119  .                                                                                                                                                   <\/p>\n\n\n\n

Za wojenne zaanga\u017cowanie w powstaniu \u201ezap\u0142aci\u0142a\u201d tak\u017ce  J\u00f3zefa Grudzi\u0144ska. By\u0142a ona symbolem polskiej martyrologii na Syberii. J\u00f3zefa spotka\u0142a na Syberii malarza Sochaczewskiego, kt\u00f3ry namalowa\u0142 kilka jej obraz\u00f3w. Kar\u0119 zes\u0142ania odbywa\u0142a w Usolu k\/ Irkucka pracuj\u0105c w warzelniach soli, tam te\u017c zmar\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Do Usola k\/ Irkucka zes\u0142ane by\u0142y r\u00f3wnie\u017c  siostry Guzowskie, kt\u00f3re pracowa\u0142y w ekspozyturze Rz\u0105du Narodowego w Warszawie, zes\u0142anie te\u017c przep\u0142aci\u0142y \u015bmierci\u0105. Do Usola k\/Irkucka trafi\u0142a r\u00f3wnie\u017c Helena Kirkorowa \u2013 aktorka, kurierka Rz\u0105du Narodowego. Przechowywa\u0142a w warszawskim mieszkaniu Romualda Traugutta, za co trafi\u0142a na zes\u0142anie. By\u0142y te\u017c inne dramatyczne przypadki. W drodze na Syberi\u0119 pani Mokrzycka-Obuchowska, kt\u00f3ra posz\u0142a za m\u0119\u017cem na Sybir, urodzi\u0142a dziecko, na Syberii urodzi\u0142a si\u0119 druga c\u00f3rka, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 pierwowzorem Si\u0142aczki  \u017beromskiego.<\/p>\n\n\n\n

  Wyk\u0142ad pana prof. Cabana by\u0142 bardzo interesuj\u0105cy. Zar\u00f3wno temat jak i forma przekazu bardzo si\u0119 podoba\u0142a s\u0142uchaczom. To przecie\u017c nasza historia z kt\u00f3rej powinni\u015bmy by\u0107 dumni i nie mo\u017cemy zapomina\u0107 o naszej walce o niepodleg\u0142o\u015b\u0107                                                                                   <\/p>\n\n\n\n

  Ewa Rudawska<\/p>\n\n\n\n

Zdj\u0119cia: Weronika Czerw<\/p>\n\n\n\n