{"id":5749,"date":"2021-11-21T23:27:10","date_gmt":"2021-11-21T22:27:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sutw-kielce.pl\/?p=5749"},"modified":"2021-11-21T23:31:09","modified_gmt":"2021-11-21T22:31:09","slug":"historia-odwaznych-kobiet-ziemi-swietokrzyskiej-po-1918r-prelekcja-przygotowana-przez-mieczyslawe-pietek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sutw-kielce.pl\/?p=5749","title":{"rendered":"Historia odwa\u017cnych kobiet Ziemi \u015awi\u0119tokrzyskiej po 1918r. – Prelekcja przygotowana przez Mieczys\u0142aw\u0119 Pi\u0119tek ."},"content":{"rendered":"\n

Pierwsza Wojna \u015awiatowa zmieni\u0142a sytuacj\u0119 prawn\u0105 i spo\u0142eczn\u0105 oraz zawodow\u0105 kobiet.<\/p>\n\n\n\n

 Przez 100 lat na naszych ziemiach pod zaborem rosyjskim regulowa\u0142 prawo Kodeks Napoleona. Prawa obywatelskie mieli tylko m\u0119scy przedstawiciele rodziny.<\/p>\n\n\n\n

W nowym wieku XX -tym wzros\u0142a aktywno\u015b\u0107 kobiet  i starania o dost\u0119p do praw obywatelskich. Na terenach Niepodleg\u0142ej Polski  w dwa tygodnie po jej uzyskaniu na mocy dekretu tymczasowego Naczelnika Pa\u0144stwa J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego Polki  otrzyma\u0142y bierne  i czynne prawa wyborcze. Prawa te potwierdzi\u0142a Konstytucja  tzw. marcowa z 1921 r. nadaj\u0105c kobietom r\u00f3wne prawa z m\u0119\u017cczyznami.<\/p>\n\n\n\n

Sejm Ustawodawczy w 1918 r. okre\u015bli\u0142, \u017ce ka\u017cdy obywatel, bez r\u00f3\u017cnicy na p\u0142e\u0107 posiada prawo czynne\u00a0do uczestniczenia w wyborach do parlamentu. I tak w pierwszych wyborach do sejmu 26 stycznia 1919r. wesz\u0142o osiem kobiet jako pos\u0142anki. By\u0142y nimi Gabriela Balicka, Jadwiga Dziubi\u0144ska, Irena Kosmowska i jeszcze\u00a0pi\u0119\u0107 kobiet. Mimo to udzia\u0142 kobiet we w\u0142adzy ustawodawczej\u00a0i wykonawczej by\u0142 niewielki.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsz\u0105 kobiet\u0105 wprowadzon\u0105 do rz\u0105du, przez Ignacego Daszy\u0144skiego – w listopadzie 1918 r. – by\u0142a  Irena Kosmowska, zosta\u0142a ona wiceministrem opieki spo\u0142ecznej. W dalszych rz\u0105dach Polski nie znalaz\u0142y miejsca kobiety z tek\u0105 ministerialn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

We w\u0142adzy s\u0105downiczej dopiero w 1929 r. Wanda Grobi\u0144ska zosta\u0142a s\u0119dzi\u0105 za\u015b w 1937r. na stanowiskach s\u0119dziowskich zatrudniono siedem kobiet i jedna kobieta by\u0142a prokuratorem. A ustawa o obywatelstwie polskim z 1920 r. pozbawia\u0142a  obywatelstwa polskiego kobiety wychodz\u0105ce za m\u0105\u017c za obywatela innego pa\u0144stwa. Mimo tych utrudnie\u0144 kobiety podj\u0119\u0142y prac\u0119 aktywnie na rzecz Niepodleg\u0142ej Polski.<\/p>\n\n\n\n

Znane s\u0105 nazwiska i \u017cyciorysy kobiet walcz\u0105cych w I Rzeczypospolitej do 1939 r. nast\u0119pne walczy\u0142y  w czasie wojny \u015bwiatowej  i potem przesz\u0142y przez  szykany lat 1945 -1963 (okres stalinowski, bierutowski) i pracowa\u0142y dla spo\u0142ecze\u0144stwa PRL do  upadku rz\u0105du, po stanie wojennym i odzyskaniu wolno\u015bci przez Polsk\u0119 1989 r. po wyborach 4 czerwca i ustanowieniu polskiej w\u0142adzy ustawodawczej sejmu i senatu, w\u0142adzy s\u0105downiczej  i rz\u0105du demokratycznie wybranego przez sejm. To jest wprowadzenie do g\u0142\u00f3wnego<\/p>\n\n\n\n

tematu.<\/p>\n\n\n\n

Prelegentka wybra\u0142a z 30 \u017cyciorys\u00f3w 12 wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 kobiet aktywnych w dziele budowania Polski  po Pierwszej Wojnie <\/p>\n\n\n\n

\u015awiatowej i a\u017c do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych. Wymieni\u0142a je<\/p>\n\n\n\n

1.Maria Stanis\u0142awa Ol\u0119dzka \u017cy\u0142a 1894-1989 -\u017cy\u0142a95 lat<\/p>\n\n\n\n

2.Anna Czarniecka 1901- 1972 \u017cy\u0142a- 72lata<\/p>\n\n\n\n

3 .Maria  El\u017cbieta Opieli\u0144ska 1902-1975 -73lata<\/p>\n\n\n\n

4.  Eugenia Praus \u017cy\u0142a 1905-1987 -82lata<\/p>\n\n\n\n

5. Aleksandra Dobrowolska 1906-1989-\u017cy\u0142a 83 lata<\/p>\n\n\n\n

6.Bo\u017cena Jaro\u0144ska 1909-1987 \u017cy\u0142a 78 lat<\/p>\n\n\n\n

7. Maria Maniak\u00f3wna 1911-1998-\u017cy\u0142a 87 lat<\/p>\n\n\n\n

8. Maria Michalczyk 1913-1989 \u017cy\u0142a 76 lat<\/p>\n\n\n\n

9.Maria Sabat 1914-2004 \u017cy\u0142a 90 lat<\/p>\n\n\n\n

10.Maria \u017burowska- Macha\u0142owa 1916-1984 \u017cy\u0142a 68 lat<\/p>\n\n\n\n

11. Maria Sowiar-Chodzewicz 1918-2007 \u017cy\u0142a 89 lat<\/p>\n\n\n\n

12. Maria Kowalska -Bubnow 1923-2015 \u017cy\u0142a 92 lata.<\/p>\n\n\n\n

Wszystkie te kobiety dzia\u0142a\u0142y na terenie kielecczyzny i wi\u0119kszo\u015bci by\u0142y nauczycielkami, harcerkami, czu\u0142e na bied\u0119, opieku\u0144cze, jedna z nich -lekarka dr Kowalska pracowa\u0142a  lecz\u0105c tr\u0105d w Afryce a u nas mia\u0142a praktyk\u0119 dermatologiczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 by\u0142a naznaczona charyzm\u0105 i skuteczno\u015bci\u0105 organizacyjn\u0105. S\u0105 wzorem dla wsp\u00f3\u0142czesnych oddania dla bli\u017anich. <\/p>\n\n\n\n

Wyk\u0142ad by\u0142 ho\u0142dem dla dzia\u0142alno\u015bci kobiet i zach\u0119t\u0105. Dzi\u0119kujemy za t\u0119 prelekcj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Stre\u015bci\u0142a Halina G\u0142\u00f3wkowska; zdj\u0119cia Weroniki Czerw<\/p>\n\n\n\n