{"id":3198,"date":"2019-10-21T01:33:26","date_gmt":"2019-10-20T23:33:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sutw-kielce.pl\/?p=3198"},"modified":"2019-10-21T01:36:08","modified_gmt":"2019-10-20T23:36:08","slug":"obyczaje-zydowskie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sutw-kielce.pl\/?p=3198","title":{"rendered":"Obyczaje \u017cydowskie"},"content":{"rendered":"\n

Pan Stefan Iwa\u0144ski dziewi\u0119tnastego pa\u017adziernika 2019\nnawi\u0105za\u0142 do swej pogadanki z 9.03.2019 dot. \u015awi\u0105t \u017bydowskich, dzi\u015b  przedstawi\u0142 obyczaje \u017cydowskie., dotycz\u0105ce\ng\u0142\u00f3wnie m\u0119\u017cczyzn. \u015awiat kobiet rz\u0105dzi si\u0119 swoimi prawami. S\u0105 to nast\u0119puj\u0105ce\nobyczaje:<\/p>\n\n\n\n

1.OBRZEZANIE \u2013 ch\u0142opiec po urodzeniu w 1-szy pi\u0105tek ma\n\u015bwi\u0119to Szalom Zachar : podaje si\u0119 ciasto, soczewic\u0119 \u2013(symbol \u017cycia, ale nie\npodaje si\u0119  imienia). \u00d3smego dnia po\nurodzeniu mohel przeprowadza zabieg obrzezania. Mo\u017ce by\u0107 przeprowadzony w domu,\nsynagodze itp. Jest to  bardzo uroczysty\nobrz\u0119d religijny z udzia\u0142em licznych \u015bwiadk\u00f3w. Do trzeciego roku \u017cycia (u\nchasyd\u00f3w) nie obcina si\u0119 w\u0142os\u00f3w, p\u00f3\u017aniej mo\u017cna pozostawi\u0107 pejsy. Dla szacunku\nwobec Boga nosi si\u0119 jarmu\u0142k\u0119 (kip).<\/p>\n\n\n\n

2. BAR MICWA \u2013 podlegaj\u0105 ch\u0142opcy po uko\u0144czeniu 13 lat\n(dziewczynki Bat Micwa po uko\u0144czeniu 12 lat w 1-sz\u0105 sobot\u0119 po narodzinach, s\u0105\nto troch\u0119 inne obrz\u0119dy).Ch\u0142opcy w 1-szy szabat po urodzeniu w \u015bwi\u0119to Bar Micwy\nprzekazywani s\u0105 do grona doros\u0142ych m\u0119\u017cczyzn, odpowiadaj\u0105 sami za swoje czyny ,\nojciec dzi\u0119kuje, \u017ce m\u00f3g\u0142 dobrze wychowa\u0107 syna. Ch\u0142opiec w otoczeniu rodziny i\nbliskich  odczytuje odpowiedni tekst Tory\ni komentuje go w\u0142asnymi s\u0142owami. (Tora \u2013pouczenie- 5 pierwszych ksi\u0105g Biblii\nspisanych odr\u0119cznie na pergaminie z koszernych zwierz\u0105t. Musi by\u015b napisana po\nhebrajsku bez \u017cadnych pomy\u0142ek i poprawek. Tekst nawija si\u0119 na wa\u0142ek i jest\nsk\u0142adowany  w szafie o\u0142tarzowej  w mieszkaniu).  Kantor \u015bpiewa odpowiednie modlitwy, ch\u0142opak\notrzymuje Tefilin (filakterie : 2 pude\u0142eczka z tym samym tekstem Tory na\npergaminie), podczas modlitwy nak\u0142ada si\u0119 mu na czo\u0142o i lewe rami\u0119). Dzieci w\nwieku 4 \u2013 5 lat chodz\u0105 do szko\u0142y (chaderu), ucz\u0105 si\u0119 religii i innych\nwiadomo\u015bci na poziomie 4-ej klasy szko\u0142y podstawowej).M\u0142odzieniec ponadto  dostaje szal modlitewny Ta\u0142es \u2013(chusta\nprostok\u0105tna zak\u0142adana na g\u0142ow\u0119 lub ramiona), kijek (jad) i ozdobny pas (atara).\n<\/p>\n\n\n\n

3. WESELE. Wed\u0142ug prawa izraelskiego ka\u017cdy m\u0119\u017cczyzna ma\nobowi\u0105zek za\u0142o\u017cenia rodziny, kawaler nie mo\u017ce by\u0107 wybierany do \u017cadnych w\u0142adz.\nMa\u0142\u017ce\u0144stwo, wed\u0142ug prawa \u017cydowskiego, mog\u0105 \nzawiera\u0107 14-letni  m\u0142odzie\u0144cy i\n12-letnie dziewcz\u0119ta. Pomoc w zawarciu ma\u0142\u017ce\u0144stwa udzielali swatowie: omawiali\nsprawy maj\u0105tkowe (ketuba), kontrakt ma\u0142\u017ce\u0144ski \u2013 za to otrzymywali 2-3  % posagu. Obyczaje \u015blubne s\u0105 bardzo ciekawe\nWszystkie uroczysto\u015bci i obrz\u0119dy przed\u015blubne obchodzone s\u0105 oddzielnie dla\nkobiet i m\u0119\u017cczyzn. Za\u015blubin dokonuje rabin pod baldachimem (chupa), kobieta ma\nzas\u0142oni\u0119t\u0105 twarz, dopiero po z\u0142o\u017ceniu przysi\u0119gi j\u0105 ods\u0142ania. M\u0119\u017cczyzna rozbija\nkielich jako pami\u0105tk\u0119  zniszczenia\n\u015bwi\u0105tyni Jerozolimskiej, nast\u0119puje uczta, ta\u0144ce, przerywane uroczystymi\npok\u0142adzinami. W domu musz\u0105 si\u0119 znajdowa\u0107 przedmioty do obchod\u00f3w \u015bwi\u0105t jak\nmezuza ( obok drzwi), mizmach \u2013 tablica na wschodniej \u015bcianie w kierunku  Jerozolimy,  menora \u2013 \u015bwiecznik 7-ramienny.<\/p>\n\n\n\n

4. POGRZEB \u2013ka\u017cdy \u017byd musi mie\u0107 godny poch\u00f3wek w kr\u00f3tkim czasie. Cia\u0142o do pochowania przygotowuj\u0105 cz\u0142onkowie Bractwa Pogrzebowego (Chewn Kedisa) i odbywaj\u0105 si\u0119 w Domu Przedpogrzebowym, myje si\u0119 cia\u0142o specjalnym p\u0142ynem i wod\u0105, ubiera specjalny przyodziewek i uk\u0142ada w trumnie w pozycji le\u017c\u0105cej z r\u0119kami wzd\u0142u\u017c cia\u0142a, nogi w kierunku Jerozolimy. Kap\u0142an odczytuje i \u015bpiewa odpowiednie modlitwy , wszyscy zebrani r\u00f3wnie\u017c si\u0119 modl\u0105, wyg\u0142aszaj\u0105 po\u017cegnalne mowy. Trumien nie mo\u017cna uk\u0142ada\u0107 jedna na drugiej. Na wierzchu grobu ludzie uk\u0142adaj\u0105 kamyki jako symbol  pami\u0119ci o zmar\u0142ym. Po roku uk\u0142ada si\u0119 macewy z danymi zmar\u0142ego, przyozdobionymi ornamentami. W zale\u017cno\u015bci od p\u0142ci maj\u0105 r\u00f3\u017cne charakterystyczne napisy, R\u00f3wnie\u017c  po up\u0142ywie roku od \u015bmierci groby si\u0119 odwiedza, sk\u0142ada kwiaty i tp.<\/p>\n\n\n\n

Obyczaje \u017cydowskie s\u0105 bardzo ciekawe, przetrwa\u0142y przez wieki\nniezale\u017cnie od kraju, obowi\u0105zuj\u0105 wszystkich religijnych \u017byd\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\u00a0Pan Stefan przekazywa\u0142 te informacje w spos\u00f3b\u00a0 barwny, ciekawy, ilustruj\u0105c poszczeg\u00f3lne obrz\u0119dy fotografiami. Po zako\u0144czeniu prelegent odpowiada\u0142 jeszcze na zadawane pytania.<\/p>\n\n\n\n

Bardzo dzi\u0119kujemy. <\/p>\n\n\n\n

Opisa\u0142a Bogda Matachowska, zdj\u0119cia  Ryszard Misiorek<\/p>\n\n\n\n