{"id":10929,"date":"2024-11-26T12:50:04","date_gmt":"2024-11-26T11:50:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sutw-kielce.pl\/?p=10929"},"modified":"2024-11-26T12:50:06","modified_gmt":"2024-11-26T11:50:06","slug":"madera-wyspa-wiecznej-wiosny-prelekcje-wyglosila-maria-bala","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sutw-kielce.pl\/?p=10929","title":{"rendered":",,Madera \u2013wyspa wiecznej wiosny\u201d- prelekcj\u0119 wyg\u0142osi\u0142a Maria Ba\u0142a."},"content":{"rendered":"\n

W sobot\u0119 23.XI.2024 r. odby\u0142a si\u0119 prelekcja wyg\u0142oszona przez s\u0142uchaczk\u0119\u00a0 \u015awi\u0119tokrzyskiego Uniwersytetu III Wieku i bywalczyni\u0119 Klubu nad Silnic\u0105 Mari\u0119 Ba\u0142a. Zamieszczany notatk\u0119 Pani Marii Ba\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Temat prelekcji ,,Madera \u2013wyspa wiecznej wiosny\u201d, Prelekcja ta mia\u0142a przybli\u017cy\u0107 s\u0142uchaczom to bardzo ciekawe miejsce.<\/p>\n\n\n\n

Na wst\u0119pie przypomnia\u0142am, \u017ce Madera \u2013niewielka wyspa na Oceanie Atlantyckim, znajduj\u0105ca si\u0119 w odleg\u0142o\u015bci 1000 km od Lizbony i 685 km od wybrze\u017cy Afryki nale\u017cy do Portugalii.<\/p>\n\n\n\n

Uzasadnieniem dla nazywania jej krain\u0105 wiecznej wiosny jest specyficzne po\u0142o\u017cenie wyspy i ukszta\u0142towanie terenu, wp\u0142yw sta\u0142ych, ciep\u0142ych\u00a0 wiatr\u00f3w wiej\u0105cych w strefie mi\u0119dzyzwrotnikowej (pasat\u00f3w)oraz\u00a0 rosn\u0105cych na wyspie las\u00f3w wawrzynowych na jej\u00a0 klimat i ro\u015blinno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Opowiedzia\u0142am o istniej\u0105cym na wyspie od XVI wieku specyficznym systemie nawadniaj\u0105cym czyli o lewadach.<\/p>\n\n\n\n

Ilustruj\u0105 prelekcj\u0119 zdj\u0119cia ro\u015blinno\u015bci wyspy: wspania\u0142e ro\u015bliny ozdobne, kwitn\u0105ce drzewach i r\u00f3\u017cnorodne kwiaty, egzotyczne owoce takich jak owoce monstery, pitaji czyli\u00a0 smoczego\u00a0 owocu(inaczej gruszka truskawkowa), aronii, marakui, pomidora drzewiastego. Oczywi\u015bcie sporo uwagi po\u015bwi\u0119ci\u0142am tak\u017ce g\u0142\u00f3wnym ro\u015blinom uprawnym na wyspie.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wn\u0105 ro\u015blin\u0105 uprawn\u0105 wyspy jest trzcina cukrowa. Zacz\u0119to j\u0105 uprawia\u0107 na wyspie nied\u0142ugo po jej odkryciu i przetwarza\u0107 w tzw. m\u0142ynach cukrowych.<\/p>\n\n\n\n

Poza tym uprawiana jest na Maderze winoro\u015bl. S\u0142ynne jest winie Madera, ma ono proces maderyzacji specyficzny przy produkcji tego trunku. Tradycyjny festiwal wina obchodzony jest w sierpniu w jednej z miejscowo\u015bci na wyspie.<\/p>\n\n\n\n

Inn\u0105 ro\u015blin\u0105 uprawian\u0105 z wielkimi sukcesami na wyspie s\u0105 banany. Maj\u0105 tam doskona\u0142e warunki do wegetacji i rodz\u0105 si\u0119 w tych samych gniazdach ( bo tak nazywa si\u0119 ta cz\u0119\u015b\u0107 ro\u015bliny gdzie wyrasta kwiat a potem ki\u015b\u0107 owoc\u00f3w) 3 albo 4 razy w roku.<\/p>\n\n\n\n

\u00a0Gatunki inwazyjne ro\u015blin przywiezione na wysp\u0119 (np. \u017carnowiec) zagra\u017caj\u0105 ro\u015blinom endemicznym wyspy.\u00a0 <\/p>\n\n\n\n

\u00a0Przy okazji opowie\u015bci o ro\u015blinach i uprawach wspomnia\u0142am o ciekawych potrawach jedzonych na Maderze-o rybie espada\u00a0 podawanej ze sma\u017conym bananem i sosem z marakui, o cie\u015bcie Bolo del Mel i o s\u0142ynnym drinku maderskim pod nazw\u0105 poncha.<\/p>\n\n\n\n

\u00a0Opowiadaj\u0105c o stolicy Madery Funchal wspomnia\u0142am o katedrze w stylu manueli\u0144skim, znajduj\u0105cym si\u0119 przed katedr\u0105 pomniku Jana Paw\u0142a II, kt\u00f3ry by\u0142 na Maderze a tak\u017ce o wje\u017adzie kolejk\u0105 na Wzg\u00f3rze Monte.<\/p>\n\n\n\n

Zwiedzenie znajduj\u0105cych\u00a0 si\u0119 na Wzg\u00f3rzu Ogrod\u00f3w Tropikalnych\u00a0 z egzotycznymi ro\u015blinami\u00a0 z ca\u0142ego \u015bwiata, egzotycznymi ptakami, rybami a tak\u017ce znajduj\u0105ce si\u0119 tam\u00a0 muzeum wsp\u00f3\u0142czesnej rze\u017aby afryka\u0144skiej, ogromne zbiory\u00a0 p\u0142ytek azulejos (drugie po zbiorach w Lizbonie ) jest niezapomnianym prze\u017cyciem.<\/p>\n\n\n\n

Opowiadaj\u0105c o wzg\u00f3rzu Monte wspomnia\u0142am o Ko\u015bciele Igreja de Nossa Senhora do Monte i przedstawi\u0142am sylwetk\u0119 i \u017cyciorys ostatniego Cesarza Monarchii\u00a0 Austro-W\u0119gierskiej Karola I Habsburga, beatyfikowanego w Watykanie w 2004 r a tam w\u0142a\u015bnie pochowanego. Jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 zjazdu ze wzg\u00f3rza Monte specjalnym drewnianymi saniami \u2013toboganami.<\/p>\n\n\n\n

\u00a0\u00a0M\u00f3wi\u0105c o Funchal nie spos\u00f3b by\u0142o nie wspomnie\u0107 o znajduj\u0105cym si\u0119 w\u00a0 centrum miasta popiersiu Marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego, kt\u00f3ry przebywa\u0142 na wypoczynku na Maderze w okresie XII.1930 \u2013 III.1931 r. Przestawi\u0142am s\u0142uchaczom informacje zwi\u0105zane z tym epizodem w \u017cyciu Marsza\u0142ka.<\/p>\n\n\n\n

\u00a0\u00a0\u00a0Znana jest na Maderze legenda o \u017cyciu na tej wyspie kr\u00f3la polskiego W\u0142adys\u0142awa III Warne\u0144czyka, kt\u00f3ry rzekomo wcale nie zgin\u0105\u0142 pod Warn\u0105 a po r\u00f3\u017cnych zakr\u0119tach \u017cyciowych dotar\u0142 na Mader\u0119, gdzie si\u0119 osiedli\u0142 w posiad\u0142o\u015bci Madalena do Mar nadanej mu przez kr\u00f3la Portugalii Alfonsa i \u017cy\u0142 przez 20 lat jako Henryk Alemao (Niemiec). W miasteczku Madalena do Mar, gdzie w miejscowym ko\u015bciele wspomniany cz\u0142owiek, prawdziwa posta\u0107 historyczna, jest pochowany. Rzekomo p\u0142yn\u0105\u0142 do Polski i zgin\u0105\u0142 w katastrofie morskiej ko\u0142o klifu Cabo do Giro. <\/p>\n\n\n\n

Inne znane, warte zobaczenia miejsca na Maderze takie jak Dolina Zakonnic, miasteczko Camara do Lobos, miasteczko Santana z uroczymi zabytkowymi domkami, kt\u00f3re kiedy\u015b by\u0142y domami mieszkalnym mieszka\u0144c\u00f3w Madery tak\u017ce by\u0142y przedmiotem prelekcji.<\/p>\n\n\n\n

\u00a0Opowiedzia\u0142am tak\u017ce, obrazuj\u0105c opowie\u015b\u0107 stosownymi slajdami o P\u00f3\u0142wyspie \u015aw. Wawrzy\u0144ca \u2013miejscu na w\u0119dr\u00f3wki i przeja\u017cd\u017cki szybkimi \u0142odziami po oceanie. Prawie ca\u0142y p\u00f3\u0142wysep i otaczaj\u0105cy go ocean to rezerwat przyrody.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142ynny pi\u0142karz Cristiano Ronaldo, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 na Maderze i jest dum\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w Madery, ma w Funchal pomnik .<\/p>\n\n\n\n

\u00a0Ko\u0144cz\u0105c prelekcj\u0119 wspomnia\u0142am o zagro\u017ceniach dla tej cudownej wyspy \u2013ociepleniu, skutkuj\u0105cym zmianami klimatycznymi, kt\u00f3re w tym roku spowodowa\u0142y niespotykane dotychczas na Maderze ulewne deszcze, powodzie i oberwania ska\u0142 oraz trudne do ugaszenia, trwaj\u0105ce kilka tygodni po\u017cary .<\/p>\n\n\n\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Maria Ba\u0142a<\/p>\n\n\n\n

Zdj\u0119cia: Weronika Czerw<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W sobot\u0119 23.XI.2024 r. odby\u0142a si\u0119 prelekcja wyg\u0142oszona przez s\u0142uchaczk\u0119\u00a0 \u015awi\u0119tokrzyskiego Uniwersytetu III Wieku i bywalczyni\u0119 Klubu nad Silnic\u0105 Mari\u0119 Ba\u0142a. Zamieszczany notatk\u0119 Pani Marii […]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":10931,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sutw-kielce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10929"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sutw-kielce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sutw-kielce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sutw-kielce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sutw-kielce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10929"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.sutw-kielce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10929\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10944,"href":"https:\/\/www.sutw-kielce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10929\/revisions\/10944"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sutw-kielce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10931"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sutw-kielce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10929"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sutw-kielce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10929"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sutw-kielce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10929"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}