Dodane przez: Mira Banaś (2018-01-16)
Artykuł przeczytano: 85 razy.

Bogda Matachowska

14-01-2018r

Droga do niepodległości Polski w 1918


Dnia 13 stycznia 2018r prof. zw. dr hab.  Wiesław Caban przedstawił licznie zebranym słuchaczom walkę Polaków o odzyskanie niepodległości   swej Ojczyzny. Nastąpiło to w listopadzie 1918r., ale po drodze było dużo powstań, bitew, potyczek z zaborcami.

Po podpisaniu w październiku 1795r III rozbioru Polski, polscy patrioci zaczęli emigrować do różnych krajów europejskich (głownie Francja, Rosja) aby organizować się  w walkę o niepodległość. Niektórzy (np. książę .Adam Czartoryski) chcieli odbudować Polskę przy pomocy Aleksandra I, inni przy pomocy cesarza Francuzów. Jednak zrozumiano, że bez zbrojnych walk na arenie Europy nie będzie szansy na powrót Polski do krajów niepodległych. W grudniu 1796r powołano polską armię walczącą u boku Francuzów na różnych frontach, a w podziękowaniu Napoleon I tworzy Księstwo Warszawskie na terenach ziem zaboru pruskiego zdobytych przez Napoleona. Księstwo posiada konstytucję, sejm, armię, szkolnictwo.

W 1809r wybucha wojna austriacko-francuska, wojska austriackie wkraczają do Księstwa Warszawskiego, zostają odparci, Księstwo się rozszerza o okręg krakowski, radomski,  rozwija się nauka ale gospodarka częściowo podupada. W czerwcu  1812 wojska napoleońskie przekraczają  Niemen, rozpoczyna się  wojna z Rosją, a przy wojskach napoleońskich bohatersko walczą Polacy pewni, że teraz Polska będzie wolna. Francja ponosi olbrzymią klęskę, w lutym wojska rosyjskie wkraczają do Warszawy, w  październiku  bitwa „narodów” pod Lipskiem zakończona olbrzymią klęską Francji. W wyniku układów wojska polskie mogą wrócić do kraju zachowując broń a car Aleksander I ogłasza amnestię dla żołnierzy polskich (za namową T. Kościuszki). Sojusz z Francją jednak nie spowodował powstania Polski. Na kongresie Wiedeńskim w 1815r. utworzone  zostało Królestwo Polskie z rządem, konstytucją, sejmem, armią i królem w osobie Aleksandra I i Wielkim Księciem  Konstantym jako dowódcą wojska. W Królestwie Polskim następują niektóre pozytywne fakty jak rozwój nauki, uniwersytetow ale równocześnie wśród wojskowych, studentów rozwijają się związki niepodległościowe. W noc listopadową 29/30 1830r. członkowie Sprzymierzenia Wysockiego rozpoczyna akcję, która ma doprowadzić do powstania. Po stronie spiskowców staje tylko część oddziałów polskich, politycy odnoszą się z rezerwą, generałowie odmawiają przyjęcia dowództwa z rąk”szaleńców”. Rozpoczyna się wojna polsko-rosyjska, liczne potyczki partyzanckie, otwarte walki między wojskami polskimi i rosyjskimi, 21,10.1831r. upada Zamość – ostatni punkt oporu Polaków. I znowu ruch wyzwoleńczy poniósł klęskę.

Historia się powtarza. Znowu emigracja tym razem na Zachód Europy by w przymierzu z Anglią i Francją odzyskać wolność. Widzimy rozwój szkolnictwa, nauki i ponowne duże zainteresowanie dużych grup społecznych zagadnieniem powstania Polski niepodległej. W  50-tych latach wojna krymsko-rosyjska, Rosja poniosła klęskę i był to odpowiedni czas na wybuch powstania, ale nie było odpowiednio przygotowane. Na terenach d. Polski obserwujemy Powstanie ks. Ściegiennego, krakowskie, poznańskie, liczne manifestacje przeciw zaborcom.

W 30-tą rocznicę Powstania Listopadowego wielkie manifestacje i zamieszki na ulicach Warszawy. Margrabia Wielopolski (członek Komisji Rządowej)ogłasza nabór do wojska rosyjskiego, w odpowiedzi na to powstaje Rząd Tymczasowy, który ogłasza manifest dotyczący m.inn. uwłaszczenia chłopów i wyznacza datę postania na 22/23 stycznia. Wojska rosyjskie to ok. 1 mln żołnierzy a powstańcy to 100 000 osób + ok.4 tysiecy ochotników z zachodu Europy. Przywódcy powstańców liczą na pomoc zbrojną „sojuszników”- Anglii, Francji, ale tak jak poprzednio, nie było jej oprócz przesyłania not dyplomatycznych. Była współpraca ruchów demokratycznych polsko-rosyjskich np. z Koła Oficerów Polskich, w trakcie 1863 roku było bardzo dużo potyczek partyzanckich (Galicji,. Kongresówka, Litwa, Żmudź, ale mimo heroicznej postawy Polaków Powstanie kończy się upadkiem( luty 1864r).Zaczyna się rusyfikacja Ziem, szkolnictwa, prasy, likwidacja majątków obywateli polskich, wywózki na Sybir, aresztowania ludzi działających w organizacjach niepodległościowych, które licznie powstawały. Powstanie Styczniowe wprowadziło nowy kierunek oświatowy i gospodarczy – pozytywizm, który odegrał bardzo pozytywną rolę w dalszych dziejach Polski.

Z klęską Powstania trudno się było zgodzić. Polacy zrozumieli, że muszą ponownie chwycić za broń. Powstawały liczne organizacje, stowarzyszenia, organizacje chłopskie i strzeleckie zarówno w Galicji jak i w kongresówce. Modlono się: ”Wojnę narodów daj nam Panie”, ponieważ w dalszym ciągu wierzono, że tylko walka narodów może doprowadzić do utworzenia Polski. Na terenach dawnych zaborów   powstawały różne ciekawe organizacje jak PPS, PSL, stronnictwo demokratyczno-narodowe, związki strzeleckie i inne. 23 lipca 1914r. wybucha wojna (zwana I-szą światową) i polscy działacze zrozumieli, że to jest odpowiedni czas na walkę, która  na pewno zakończy się sukcesem. Byli to tacy działacze jak Józef Piłsudski, Roman Dmowski, Ignacy Daszyński , Wincenty Witos i wielu innych.

Naród polski, mimo tylu rozczarowań, poniesionych klęsk w licznych powstaniach od czasu 1897r, jeszcze raz poderwał się do walki i jako „pierwsza strzelecka gromada” na czele z Józefem Piłsudskim i 12.VIII.1914r wkroczyła do Kielc, aby stoczyć walkę ze stacjonującymi tu Rosjanami i jeszcze raz chce uwierzyć, że tym razem na pewno się uda. Polska będzie niepodległa. I tak się stało. Polacy Mu uwierzyli i gromadnie wstępowali do Legionów aby zbrojnie przyczynić się do wolności Ojczyzny.

Ze względu na to, że było to 1-sze spotkani w 2018r. Berta Kula uroczyście odśpiewała kolędę „Maleńka miłość” i recytowała wiersz Zofii Korzeńskiej „Modlitwa polskiej Kasandry”.

Prelekcja profesora Cabana była bardzo ciekawa, interesująca, przybliżająca ten okres historii i jeszcze długo toczyły się między nami rozmowy o wysłuchanej prelekcji

Serdecznie dziękujemy Panu Profesorowi za przekazanie  nam tylu interesujących faktów, Bercie za „Część artystyczną” a Bożenie Kwapińskiej za wykonanie pamiątkowych zdjęć. (zdjęcia w galerii)

Bogda Matachowska próbowała opisać.