Wincenty Pol – postać mało znana

 W dniu 16 listopada 2019r. Miecia Piętek licznie zebranym słuchaczom przedstawiła postać Wincentego POLA – zasłużonego Polaka, wielkiego patrioty ale  obecnie mało znanego.  Wincenty Pol (20.04.1807 Lublin – 2.12.1872 Kraków) , ojciec był Niemcem z Warmii, urzędnikiem austriackim w Lublinie, matka miała korzenie francuskie.

 Był przystojny, smukły, wąsy ozdobne, głos dźwięczny, maniery szlachecko-żołnierskie- tak go opisują  współcześni mu pamiętnikarze. Po przeniesieniu się rodziny do Lublina,  kończy tam Uniwersytet. Bierze czynny udział w Powstaniu Listopadowym , a za swą bohaterską postawę otrzymuje stopień podoficerski i Order Virtuti Militari.

Udaje się na emigrację i tam pomaga gen. Józefowi Bemowi  w opiece nad polskimi żołnierzami emigrantami. Od 1832r zmienia poglądy na konserwatywne.

Po długim okresie narzeczeństwa zawiera związek małżeński z Kornelią Olszewską (ok.1811 -28.8.1855). Ze związku rodzi się czwórka dzieci:  Wincenty Hugo – doktor prawa, Julia – opiekunka  ojca, Zofia – żona Eugeniusza Podolskiego i Stanisław – ukończył studia rolnicze.

Podczas  pobytu  w Zakopanem interesuje się Tatrami.  Od 1836r. studiuje nauki przyrodnicze, geografię, etnografię. Pisze „Pieśń o ziemi naszej” – poetycki opis regionów Polski. W 1835r  wydaje „Pieśni Janusza” (pseudonim Pola) – 51 wierszy, gdzie opiewa wolność, niepodległość Polski. Wiersze wydane w Paryżu są śpiewane w dworach szlacheckich, warsztatach, przez studentów.

Od  1839r wędruje przez Karpaty Wschodnie, Wołyń, Wielkopolskę, Kujawy. Wędruje konno, wozem, pieszo, z barometrem, kompasem, notesem – tysiące kilometrów, prowadzi badania rzeźby  terenu i klimatu.

  W 1846r. podczas  powstania Jakuba Szeli został pobity cepami, drągami itp., podczas pożaru spłonął dwór z mapami, dorobkiem poetyckim a Pol trafia do więzienia we Lwowie. Wraca mizerny, zmienia poglądy na antychłopskie i antydemokratyczne, zamieszkuje we Lwowie pod nadzorem policji.

Podejmuje kolejne podróże jak Śląsk, Sudety, Wrocław, jest orędownikiem legalnej działalności politycznej. Nauczył nas kochać ziemię rodzinną od Odry do Dniepru.

 W 1849r. zostaje profesorem nadzwyczajnym Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie głównie wykłada  geografię, kartografię, hydrografię. Pisze podręcznik do geografii dla kleryków,  za co otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu św. Grzegorza od papieża Piusa IX. W 1853r. usunięty jest z Uczelni za rzekomą nielojalność  wobec zaborcy.

Po śmierci żony w 1855r wędruje przez Pokucie, Lwów, Przemyśl. To on wymyślił nazwę Kresy. Następuje pogorszenie wzroku, w 1868r. jest już człowiekiem ociemniałym, ale prowadzi  naukowe życie w Krakowie.

Jako 63-letni człowiek poślubia 32-letnią wdowę Anielę  Rościszewską, spokojnie przeszli przez dalsze lata życia. W 1872r. jest członkiem Akademii Umiejętności. Jego ostatni portret wykonał brat Albert (Chmielewski). Po śmierci jego prochy zostają złożone w Krypcie Zasłużonych na Skałce w Krakowie.

Do czołowych utworów  napisanych przez Pola należy mi.in. rapsod rycerski Mohort  (1875r.) o kresowym rycerzu, obrońcy wiary i ojczyzny. Wielki wpływ na jego poezję mieli tacy poeci romantyzmu  jak Goethe, Schiller, Mickiewicz i inni. Poezję Pola wszyscy znali, śpiewali, recytowali.

Kto nawet  teraz nie zna takich wierszy jak: „Piękna nasza Polska cała/ piękna, żyzna i niemała/  wiele krain, wiele ludów/ wiele stolic/ wiele cudów/ lecz najmilsze i najzdrowsze/ przecież człeku jest Mazowsze.” Albo „Piękna jak jagoda/ krakowianka młoda/ wyszła na podwórze/ patrzy na Podgórze na Podgórzu stoją/ powrócić się boją/ krakowiacy śmiali/ co bili Moskali”…. A tego wiersza nie znacie: „Pieśń o ziemi naszej/a czy znasz ty bracie młody/ twoje ziemie, twoje wody?/ Z czego słyną, kędy giną/ w jakim kraju i dunaju?/…..” A to recytują nasze przedszkolaki: „ W góry! W góry, miły bracie! Tam swoboda czeka na cię…..”

Wincenty Pol to jedna z najwybitniejszych postaci – Polaków- w XIX wieku. Jego burzliwe życie przypada na okres nieudanych powstań narodowych, buntów chłopskich i Wiosny Ludów, To wrażliwy człowiek o ogromnym uroku osobistym, działacz polityczny i społeczny,  filozof  z wykształcenia, poeta, samouk – geograf, zmagający się często z ludzką zawiścią i niesprawiedliwymi ocenami, oddany bezgranicznie narodowej sprawie Polski. Za zasługi dla Polski utworzono w Lublinie Muzeum Jemu poświęcone.

Prelekcja Mieci była bardzo ciekawa, pokazywała wiele drobiazgów i faktów z życia poety, cytowała urywki listów, pamiętników,  a biografią poety wszyscy byli zainteresowani. Danusia Zamojska pokazywała slajdy związane  z Jego postacią.

Obu Paniom serdecznie dziękujemy.

Próbowała streścić  Bogda Matachowska, zdjęcia Ryszard Misiorek – dziękujemy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *